Επιλόχειος κατάθλιψη - Υπηρεσίες Ψυχολογικής Υποστήριξης και Ειδικής Αγωγής - Ράνια Τοπτσόγλου

Επιλόχειος κατάθλιψη

Ο ερχομός ενός μωρού προκαλεί σε ολόκληρη την οικογένεια συναισθήματα χαράς, αισιοδοξίας και ευτυχίας, αν και παράλληλα αρχίζουν και οι υποχρεώσεις σχετικά με τη φροντίδα του, κυρίως από τη μητέρα. Έτσι πολύ συχνά η μητέρα, εκτός από τα θετικά συναισθήματα που βιώνει, νιώθει εξαντλημένη και καταλαμβάνεται από άγχος ότι δε θα μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, με αποτέλεσμα στη θέση των θετικών συναισθημάτων σταδιακά να εγκαθίσταται η θλίψη, η κακή διάθεση και ο εκνευρισμός. Αυτή η «μελαγχολία» είναι φυσικό να συμβαίνει κατά τη διάρκεια της λοχείας, καθώς ενισχύεται από τα επίπεδα των ορμονών της γυναίκας, και δε διαρκεί συνήθως πάνω από δέκα ημέρες. Όταν όμως γίνει εντονότερη και δεν υποχωρεί για αρκετά μεγάλο διάστημα, τότε πρέπει να υποψιαζόμαστε ότι πρόκειται για επιλόχειο κατάθλιψη.

Συμπτώματα και αίτια

Μία μητέρα με επιλόχειο κατάθλιψη μπορεί:

– να νιώθει κούραση και αίσθηση αδυναμίας για τη φροντίδα του μωρού

– να έχει δυσκολίες στον ύπνο

– να παρουσιάζει αυξημένη ή μειωμένη όρεξη για φαγητό

– να μην έχει ενδιαφέρον για δραστηριότητες με τις οποίες μέχρι πρότινος ασχολιόταν ευχάριστα, αλλά και ενδιαφέρον για τον εαυτό της ή το μωρό

– να νιώθει άγχος και πολλές φορές ενοχές και ανεπάρκεια

– να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή να αποφασίσει για κάτι

– να έχει σκέψεις να κάνει κακό στην ίδια ή το μωρό της

Τα αίτια της εκδήλωσης της επιλόχειου κατάθλιψης δεν είναι γνωστά, αν και φαίνεται να ενοχοποιούνται οι ορμονικές αλλαγές που συντελούνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά από αυτήν. Επίσης, διάφορα γεγονότα που προκαλούν άγχος στη γυναίκα, όπως οικονομικά προβλήματα, έλλειψη υποστήριξης από το οικογενειακό περιβάλλον, υπερκόπωση, οικογενειακό ιστορικό με ψυχικές νόσους μπορεί να συντελέσουν στην εκδήλωση αυτής της πάθησης.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις στα παιδιά;

Στην περίοδο της λοχείας θεμελιώνεται το δέσιμο ανάμεσα στη μητέρα και το νεογέννητο. Έτσι λοιπόν, αν μία μητέρα υποφέρει από επιλόχειο κατάθλιψη και δεν αναζητήσει τη βοήθεια κάποιου ειδικού, αδυνατεί να ανταποκριθεί στη φροντίδα και την τρυφερότητα που χρειάζεται το μωρό της, με αποτέλεσμα να μην καταφέρει να εγκαθιδρύσει ασφαλή δεσμό με αυτό. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά μητέρων με επιλόχειο κατάθλιψη που δεν δέχτηκαν βοήθεια, κινδυνεύουν να παρουσιάσουν προβλήματα συμπεριφοράς, όπως επιθετικότητα, ή αντίθετα να είναι πιο αποσυρμένα κοινωνικά και με χαμηλή αυτοεκτίμηση. Επίσης, τα παιδιά αυτά μπορεί να καθυστερήσουν να μιλήσουν ή να περπατήσουν σε σχέση με τα άλλα παιδιά, αλλά και μετέπειτα να έχουν μαθησιακές δυσκολίες.

Πώς μπορεί να βοηθηθεί μία μητέρα με επιλόχειο κατάθλιψη;

– Αρχικά, αυτό που μπορείτε να κάνετε, είναι να ενημερωθείτε για το τι είναι επιλόχειος κατάθλιψη, ώστε να αναγνωρίσετε τα συμπτώματα και να μπορέσετε να εξηγήσετε στον εαυτό σας και στους γύρω σας τι σας συμβαίνει.

– Αποδεχτείτε τα συναισθήματά σας και μιλήστε για αυτά. Αν τα μοιραστείτε, σύντομα θα καταλάβετε ότι δεν είστε η μόνη μητέρα που νιώθει έτσι, αλλά και ο περίγυρός σας θα μπορέσει να καταλάβει καλύτερα κάποιες από τις αντιδράσεις σας και να γίνει πιο υποστηριχτικός. Αν δεν μπορείτε να τα εκφράσετε στον σύντροφό σας ή σε κάποιο κοντινό σας πρόσωπο, τότε είναι καλό να τα εκμυστηρευτείτε στον γιατρό σας ή σε κάποιο ψυχολόγο.

– Προσπαθήστε να αφιερώνετε χρόνο για πράγματα που σας αρέσουν. Να περιποιηθείτε τον εαυτό σας, να χαλαρώσετε, ή ακόμα να πάτε μία βόλτα.

– Οργανωθείτε. Προγραμματίστε τις διάφορες δουλειές και εκμεταλλευτείτε τον χρόνο που κοιμάται το μωρό για να κοιμηθείτε κι εσείς.

– Φροντίστε τη διατροφή σας και ασκηθείτε, καθώς αυτά συμβάλλουν σημαντικά στο να έχετε καλύτερη διάθεση.

– Τέλος, επειδή πρόκειται για μία πάθηση και όχι απλώς για θλίψη, μην ξεχνάτε ότι το καλύτερο θα ήταν να μιλήσετε με κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, προκειμένου να σας παρέχει καθοδήγηση για το πώς μπορείτε να αντιμετωπίσετε την κατάσταση. Αν απλώς δεν κάνετε τίποτα και περιμένετε να περάσει από μόνη της, το πιθανότερο είναι να νιώθετε μέρα με τη μέρα χειρότερα.

Πώς μπορεί να βοηθήσει ο σύντροφος;

– Το πιο βασικό που μπορεί να κάνει ο σύντροφος της μητέρας με επιλόχειο κατάθλιψη είναι να ενημερωθεί για το ποια είναι τα συμπτώματα αυτής της κατάστασης και πώς μπορεί να βοηθήσει τη σύντροφό του ουσιαστικά.

– Ακόμη, κάτι πολύ σημαντικό είναι να της δείχνει τρυφερότητα, την αγάπη του και να τη στηρίζει, ακούγοντάς την με κατανόηση, υπομονή και θετική ενέργεια.

– Επίσης, είναι καλό να της παρέχει βοήθεια στην καθημερινή τους ζωή. Για παράδειγμα, μπορεί να αναλάβει κάποιες από τις υποχρεώσεις του σπιτιού, όπως την καθαριότητά του, τα ψώνια ή ακόμα και το άλλαγμα του μωρού.

– Τέλος, είναι εξίσου σημαντικό να νιώθει και ο ίδιος καλά και ότι είναι αρκετά δυνατός για να παρέχει τη ψυχολογική και πρακτική βοήθεια που χρειάζεται η σύντροφός του. Αλλιώς, θα πρέπει ίσως να αναζητήσει και εκείνος με τη σειρά του ψυχολογική στήριξη.