Συναισθηματική Εξάρτηση. Τι είναι και πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε; - Υπηρεσίες Ψυχολογικής Υποστήριξης και Ειδικής Αγωγής - Ράνια Τοπτσόγλου

Συναισθηματική Εξάρτηση. Τι είναι και πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε;

Πολλοί άνθρωποι επιθυμούν να έχουν στη ζωή τους σχέσεις με άλλα άτομα. Σχέσεις ερωτικές, που διέπονται από αγάπη και συντροφικότητα, σχέσεις φιλικές και γενικά σχέσεις μέσα στις οποίες αισθάνονται αποδεκτοί και αντλούν από αυτές ικανοποίηση και ευτυχία. Η παραπάνω επιθυμία είναι υγιής και φυσιολογική, αρκεί οι σχέσεις αυτές να είναι ισότιμες και το κάθε μέλος να διατηρεί την προσωπική του ταυτότητα και αυτοκυριαρχία.


Κάποιοι όμως, κρίνουν το πόσο ευτυχισμένοι είναι από το πόσο πολύ νιώθουν ότι τους αγαπάει ο άλλος. Συμπεριφέρονται όπως φαντάζονται ότι θα ήθελε ο άλλος, παραμερίζοντας τα δικά τους θέλω και τα δικά τους πιστεύω, φοβούμενοι ότι αν δεν συμπεριφερθούν έτσι, θα μείνουν μόνοι τους. Προσαρμόζονται συνεχώς στις επιθυμίες του άλλου και προσέχουν τι λένε και τι κάνουν για να μην τον στενοχωρήσουν. Φοβούνται τόσο πολύ την πιθανότητα της εγκατάλειψης που πολλές φορές καταλήγουν να βρίσκονται μέσα σε σχέσεις στις οποίες ο άλλος τους φέρεται άσχημα, εξουσιαστικά και πολύ συχνά τους κακοποιεί σωματικά ή και ψυχικά. Η συμπεριφορά αυτών των ανθρώπων εξηγείται με τον όρο συναισθηματική εξάρτηση και μπορεί να την έχουν προς κάποιο σύντροφο, κάποιο φίλο, κάποιο γονέα ή ακόμα και από το παιδί τους.

Αίτια συναισθηματικής εξάρτησης

Η συναισθηματική εξάρτηση ενός ατόμου μπορεί να έχει προκληθεί από διάφορους παράγοντες. Μπορεί για παράδειγμα, κάποιος να μεγάλωσε με υπερπροστατευτικούς γονείς, με αποτέλεσμα να μην έχει μάθει να είναι αυτόνομος. Αντίθετα, κάποιος άλλος μπορεί να μην έχει καταφέρει να νιώσει στο παρελθόν αποδοχή και ασφάλεια είτε από τους γονείς του είτε από κάποια άλλη σχέση και αναζητά τώρα κάποιον που θα του τη προσφέρει. Τέλος, κάποιος άλλος μπορεί ως παιδί να ήταν ο ίδιος το στήριγμα των γονιών του και τώρα αναπαράγει αυτό το πρότυπο στις δικές του σχέσεις ψάχνοντας κάποιον για να στηριχτεί κι αυτός.

Χαρακτηριστικά ατόμων με συναισθηματική εξάρτηση

Τα άτομα που είναι συναισθηματικά εξαρτημένα από τους άλλους, συνήθως:

– Έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και ανασφάλεια. Δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και θεωρούν ότι δεν μπορούν να χειριστούν τίποτα μόνοι τους.

– Θέλουν συνεχώς από τον άλλο να τους βεβαιώνει τα συναισθήματα που τρέφει για αυτούς είτε λεκτικά είτε και με πράξεις και πληγώνονται αν θεωρήσουν ότι τους αποδοκιμάζει για κάτι που έκαναν.

– Επικεντρώνουν και προσαρμόζουν τη ζωή τους γύρω από τον άλλο, χωρίς να καλύπτουν τις δικές τους προσωπικές ανάγκες, έχοντας πείσει τον εαυτό τους ότι δε θα έχουν υπόσταση χωρίς αυτόν.

– Δεν διεκδικούν τις επιθυμίες τους και αποφεύγουν τις συγκρούσεις.

– Μοιάζουν να μην «χαλαρώνουν» ποτέ και βρίσκονται σε εγρήγορση, αναλύοντας την κάθε συμπεριφορά του άλλου. Πολλές φορές μάλιστα γίνονται πιεστικοί, καθώς θέλουν να βρίσκονται συνεχώς στο επίκεντρο της προσοχής του και αντιδρούν ακραία όταν αυτό δε γίνεται.

– Έχουν ροπή προς την κατάθλιψη ή διάφορες καταχρήσεις εξαιτίας όλης αυτής της εξάρτησης.

Πώς μπορεί να «απεξαρτηθεί» κανείς;

– Αρχικά, αυτό που πρέπει να κάνει κάποιος με συναισθηματική εξάρτηση είναι να αναγνωρίσει το πρόβλημα. Να καταλάβει δηλαδή ότι η συμπεριφορά του δεν είναι φυσιολογική, ότι είναι εξαρτημένος από τον άλλο και ότι πρέπει να κάνει κινήσεις για να «απεξαρτηθεί».

– Είναι καλό να βρει χρόνο για τον εαυτό του και να ασχοληθεί με πράγματα που τον ευχαριστούν, όπως να αρχίσει γυμναστική, να καταπιαστεί με ένα χόμπι κ.ά.

– Μπορεί ακόμη να συναντιέται με φίλους που ίσως είχε παραμελήσει τόσο καιρό.

– Θα πρέπει επίσης, να προσπαθήσει να περιορίσει τον έλεγχο που ασκεί πάνω στο άλλο πρόσωπο, ώστε να νιώσει κι εκείνο πιο ελεύθερο να κάνει πράγματα που το ευχαριστούν.

– Κάτι άλλο πολύ σημαντικό, είναι να διώξει τους φόβους του ότι αν κάνει όλα τα παραπάνω θα μείνει μόνος του. Ιδιαίτερα οι ερωτικές σχέσεις που βασίζονται πάνω στην συναισθηματική ανασφάλεια του ενός, ούτως ή άλλως δε λειτουργούν σωστά και αν δεν τερματιστούν από μόνες τους, τότε σίγουρα ο ένας από τους δύο ή και οι δύο θα είναι δυστυχισμένοι.

– Τέλος, θα πρέπει να προσπαθήσει να βρει τον εαυτό του. Να βρει ποιος πραγματικά είναι, τι πραγματικά επιθυμεί και να προσπαθήσει να το πετύχει. Μόνο μέσα από την παραπάνω διαδικασία θα μπορέσει να πορευτεί ευτυχισμένος, δυνατός και έτοιμος να προχωρήσει σε νέες σχέσεις με αυτοπεποίθηση. Ένας καλός φίλος ή σε πιο σοβαρές καταστάσεις ένας ψυχολόγος, μπορεί να μας βοηθήσει με αυτή τη δύσκολη διαδικασία.