Όταν το παιδί αρνείται να πάει σχολείο - Υπηρεσίες Ψυχολογικής Υποστήριξης και Ειδικής Αγωγής - Ράνια Τοπτσόγλου

Όταν το παιδί αρνείται να πάει σχολείo

Πολλές φορές συμβαίνει, κάποια παιδιά να  αρνούνται να πάνε σχολείο ή, όταν πηγαίνουν, άλλοτε να κλαίνε και να μη θέλουν να μπουν στην τάξη και άλλοτε από την πρώτη κιόλας ώρα του μαθήματος να επικαλούνται αδιαθεσία και να θέλουν να επιστρέψουν σπίτι τους. Μάλιστα, η άρνησή τους για το σχολείο μπορεί να συνοδεύεται από εμετό, πονόκοιλο ή πονοκέφαλο. Έτσι, οι γονείς, βλέποντας αυτή την αντίδραση των παιδιών, ανησυχούν και αναρωτιούνται πού μπορεί να οφείλεται και τι πρέπει να κάνουν για να τα βοηθήσουν.

Ποια είναι τα αίτια της σχολικής άρνησης;

Τα αίτια της σχολικής άρνησης είναι ποικίλα και μπορεί να σχετίζονται τόσο με την οικογένεια όσο και με το σχολείο. Συγκεκριμένα, μια αλλαγή στην οικογενειακή ζωή του παιδιού, όπως για παράδειγμα ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, συγκρούσεις μεταξύ των γονέων ή διαζύγιο, μια σοβαρή αρρώστια, ζήλια λόγω μικρότερου αδελφού, μπορεί να αποτελεί αιτία της σχολικής άρνησης. Ακόμη, η επιθυμία του παιδιού να προσελκύσει την προσοχή των γονέων του, η προσκόλληση σε κάποιον από τους δύο ή η υπερπροστατευτικότητα που μπορεί να δείχνουν οι γονείς μπορεί να παίζουν ρόλο. Αιτίες που σχετίζονται με το σχολείο μπορεί να είναι κάποιες μαθησιακές δυσκολίες ή αδυναμία σε αθλητικές δραστηριότητες, οι κακές σχέσεις με τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης και τα πειράγματα ή οι προσβολές που μπορεί το παιδί να δέχεται από τους συνομηλίκους του.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η σχολική άρνηση;

Καταρχήν απαιτείται η συνεργασία των γονέων με τους εκπαιδευτικούς. Αρκετές φορές οι γονείς θεωρούν υπεύθυνους τους εκπαιδευτικούς που δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα του παιδιού τους, αλλά και οι εκπαιδευτικοί θεωρούν  το οικογενειακό περιβάλλον υπαίτιο του προβλήματος. Αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας καχυποψίας ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς, η οποία εμποδίζει τη συνεργασία των δύο πλευρών για την επίλυση του προβλήματος. Όπως, όμως αναφέρθηκε, πολλοί παράγοντες κοινωνικοί, οικογενειακοί, ατομικοί αλληλεπιδρούν και συμβάλλουν στην εμφάνιση του φαινομένου.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

  • Ενθαρρύνετε το παιδί σας να εκφράσει τι το φοβίζει στο σχολείο και ακούστε το με προσοχή.
  • Συζητήστε μαζί του ήρεμα και δείξτε κατανόηση στο πρόβλημά του.
  • Αντισταθείτε στα παρακάλια του παιδιού να μην πάει στο σχολείο. Να είστε σταθεροί και να επιμείνετε ότι δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά, αφού η θέση του είναι στο σχολείο. Σκεφτείτε ότι οι συνεχείς του απουσίες θα του  δημιουργήσουν μαθησιακά κενά, τα οποία με τη σειρά τους θα ενισχύσουν το άγχος του και μπορεί να δημιουργήσουν αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης.
  • Ενημερώστε άμεσα τον δάσκαλό του, ώστε από κοινού να βοηθήσετε το παιδί να ξεπεράσει αυτό που το φοβίζει ή το αγχώνει.
  • Ενθαρρύνετέ το να συμμετέχει σε δραστηριότητες αθλητικές ή θεατρικού παιχνιδιού, ώστε να έχει την ευκαιρία να κοινωνικοποιηθεί, κάνοντας παρέα με άλλα παιδιά της ηλικίας του.

Για τους εκπαιδευτικούς:

  • Αρχικά, και αν το παιδί είναι μικρό, διευκολύνετε τον αποχωρισμό από τη μητέρα του, επιτρέποντάς της να παραμείνει για λίγη ώρα στο προαύλιο.
  • Εντάξτε το παιδί σε μια ομάδα συμμαθητών του και ενθαρρύνετέ το να συμμετέχει στις δραστηριότητές της. Έτσι, θα δημιουργήσει σχέσεις μαζί τους και θα αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του.
  • Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος προσπαθήστε με διακριτικότητα να το κάνετε να παίζει με τα άλλα παιδιά της τάξης του, ώστε να μη νιώθει μοναξιά και απομόνωση.
  • Μην έχετε αυξημένες απαιτήσεις ως προς τις σχολικές του επιδόσεις. Προσπαθήστε να το επιβραβεύετε για κάθε προσπάθεια που κάνει και ενθαρρύνετε τη συμμετοχή του στο μάθημα. Εκείνο που ενδιαφέρει αρχικά είναι το παιδί να θελήσει να έρθει στο σχολείο και να παραμείνει σε αυτό χωρίς άγχος και εντάσεις.
  • Επιτρέψτε του να επικοινωνήσει με έναν από τους γονείς του, αν κατά τη διάρκεια της ημέρας νιώσει την ανάγκη να το κάνει.
  • Συνεργαστείτε με τους γονείς και συζητήστε τις αιτίες που δημιουργούν το πρόβλημα.
  • Αν το παιδί δεν έρχεται στο σχολείο, επικοινωνήστε μαζί του εκδηλώνοντας το ενδιαφέρον σας και δείχνοντάς του πόσο το νοιάζεστε.
  • Συζητήστε με το παιδί, ώστε να διαπιστώσετε που οφείλεται το άγχος και ο φόβος του για το σχολείο. Δείξτε του ότι ενδιαφέρεστε και ότι θα κάνετε ό,τι περνάει από το χέρι σας για να νιώσει ασφάλεια.

Τα αποτελέσματα της άρνησης ενός παιδιού να πάει σχολείο είναι επώδυνα σε συναισθηματικό επίπεδο τόσο για τα ίδιο το παιδί όσο και για τους γονείς του και τους εκπαιδευτικούς. Δείχνοντας υπομονή, σταθερότητα και εφαρμόζοντας τα παραπάνω, είναι πολύ πιθανό να καταφέρετε σταδιακά να αισθανθεί καλύτερα και τα συμπτώματα να εξαλειφθούν. Αν όμως μετά από τις προσπάθειές σας το πρόβλημα παραμένει, τότε είναι καλό να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό για να σας βοηθήσει να το χειριστείτε.