Σχολική ετοιμότητα

Το παιδί μου ξεκίνησε Δημοτικό… Πόσο έτοιμο είναι;

Κάθε Σεπτέμβριο ξεκινάει μια νέα σχολική χρονιά και βρίσκει πολλά παιδιά να περνούν από το νηπιαγωγείο στην Α’ τάξη του δημοτικού σχολείου. Η μετάβαση αυτή των παιδιών αποτελεί μεγάλη αλλαγή στη ζωή τους και ανάμεικτα συναισθήματα. Από τη μία νιώθουν χαρά και ενθουσιασμό που θα πάνε στο «μεγάλο σχολείο», αλλά από την άλλη τους προκαλείται πολλές φορές άγχος και αγωνία για το καινούριο περιβάλλον στο οποίο θα βρεθούν.

Πέρα όμως από τα παιδιά, αγωνία βιώνουν και οι γονείς, καθώς αναρωτιούνται αν το παιδί τους είναι έτοιμο να δεχτεί τις γνωστικές και κοινωνικές απαιτήσεις του καινούριου του περιβάλλοντος. Θα καταφέρει να αποκτήσει όλες τις σχολικές γνώσεις που θα του δοθούν; Θα μπορέσει να προσαρμοστεί σε ένα καινούργιο περιβάλλον με καινούργιους κανόνες και άγνωστα άτομα;

Η γνώση των γονιών για το επίπεδο της σχολικής ετοιμότητας του παιδιού και η αντιμετώπιση πιθανών δυσκολιών πριν την ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον είναι προαπαιτούμενη για τη σωστή μετάβαση στην Α’ Δημοτικού.

Τι είναι η «σχολική ετοιμότητα»;

Η σχολική ετοιμότητα αναφέρεται στο σύνολο των απαραίτητων δεξιοτήτων και γνώσεων που πρέπει να έχει αποκτήσει ένα παιδί, προκειμένου να προσαρμοστεί ομαλά στο σχολικό περιβάλλον και να ανταποκριθεί με επιτυχία στις απαιτήσεις του σε μαθησιακό και κοινωνικό επίπεδο. Η απόκτηση αυτών των δεξιοτήτων εξαρτάται από τη βιολογική ωρίμανση του παιδιού, τη νοημοσύνη του, την ύπαρξη κάποιας αναπτυξιακής διαταραχής, τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας και από άλλους παράγοντες.

Οι δεξιότητες που θα πρέπει να έχει ένα παιδί για να το θεωρήσουμε «έτοιμο» για την Α’ τάξη του Δημοτικού σχολείου συνοψίζονται στα ακόλουθα κύρια σημεία:

Γνωστικός τομέας

Το παιδί πρέπει να μπορεί να:

  • αναγνωρίζει σχήματα, χρώματα και μεγέθη.
  • ταξινομεί και να συγκρίνει αντικείμενα.
  • κατανοεί τη λογική αλληλουχία και τη χρονολογική σειρά των γεγονότων (π.χ. πριν, τώρα, μετά).
  • απομνημονεύει οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα (π.χ. γράμματα, λέξεις, προτάσεις).
  • εκτελεί καθημερινές δραστηριότητες (π.χ. πλύσιμο χεριών πριν το φαγητό).
  • ολοκληρώνει μια δραστηριότητα.
  • εκτελεί τις οδηγίες του/της νηπιαγωγού.

Γλωσσικός τομέας

Το παιδί πρέπει να μπορεί να

  • αναγνωρίζει και μιμείται ήχους.
  • διακρίνει ακουστικά ομόηχα φωνήματα, όπως για παράδειγμα β – δ, θ – φ.
  • αναγνωρίζει πολλά γράμματα της αλφαβήτου.
  • έχει κατακτήσει όλα τα φωνήματα και τα συμφωνικά συμπλέγματα.
  • κατανοεί πλήρως τον προφορικό λόγο.
  • αναγνωρίζει και να ονομάζει γνωστά αντικείμενα.
  • σχηματίζει ολοκληρωμένες προτάσεις που έχουν νόημα.
  • το λεξιλόγιο του να είναι σε συνεχή ανάπτυξη.

Κινητικός τομέας

Το παιδί πρέπει να μπορεί να:

  • εκτελεί δραστηριότητες αδρής κινητικότητας (π.χ. πιάσιμο μπάλας, κατέβασμα σκάλας) ή λεπτής κινητικότητας (π.χ. κόψιμο με ψαλίδι, ζωγραφική εντός πλαισίου).
  • συντονίζει χέρι-μάτι (π.χ. αντιγραφή απλών σχημάτων, κούμπωμα φερμουάρ).
  • προσανατολίζεται στο χώρο (μπροστά- πίσω, πάνω-κάτω, αριστερά-δεξιά).
  • αυτοεξυπηρετείται (πλύσιμο, ντύσιμο, φαγητό, τουαλέτα).

Κοινωνικό-συναισθηματικός τομέας

Το παιδί πρέπει να μπορεί να:

  • αποχωρίζεται ήρεμα τους γονείς του.
  • προσαρμόζεται εύκολα σε νέες καταστάσεις.
  • εμπλέκεται σε ομαδικές δραστηριότητες.
  • δημιουργήσει και να διατηρήσει φιλίες.
  • εκφράζει τα συναισθήματα και τη γνώμη του.
  • ακολουθεί τους κανόνες λειτουργίας της τάξης.
  • είναι ικανό να προσέχει αυτά που λέει κάποιος άλλος (διατήρηση προσοχής).
  • κινείται με σιγουριά και με αυξανόμενο έλεγχο και συντονισμό.

Τι μπορώ να κάνω για να βοηθήσω στη σχολική προετοιμασία του παιδιού μου;

Οι γονείς μπορείτε να συμβάλετε σε  μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη της σχολικής ετοιμότητας του παιδιού σας. Το κύριο μέλημά σας όμως, δεν πρέπει να είναι η έγκαιρη προετοιμασία του παιδιού στη γραφή, στην ανάγνωση και στην αρίθμηση, αλλά  να το βοηθήσετε να αναπτύξει βασικές επικοινωνιακές και κοινωνικές δεξιότητες οι οποίες θα το κάνουν ικανό να ανταποκριθεί με επιτυχία σε καινούργιες καταστάσεις και να οδηγηθεί έτσι σε σχολική επιτυχία. Κάποιες χρήσιμες δραστηριότητες που μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί αυτής της ηλικίας είναι:

  • Διαβάστε βιβλία μαζί με το παιδί σας.
  • Αφιερώστε του χρόνο παίζοντας και συζητώντας μαζί του.
  • Δημιουργείστε ρουτίνες που το παιδί σας πρέπει να ακολουθήσει, όπως σταθερή ώρα γευμάτων, ύπνου κ.α.
  • Παίξτε παιχνίδια που βοηθούν στη ανάπτυξη γνωστικών δεξιοτήτων.
  • Αναπτύξτε τις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού σας, φέρνοντάς το σε επαφή με άλλα παιδιά.
  • Ενθαρρύνετέ το να αναλάβει ευθύνες μέσα από απλές δουλειές όπως το μάζεμα των παιχνιδιών και των ρούχων του.

Κάνοντας τα παραπάνω, μπορείτε να είστε σίγουροι ότι έχετε προσπαθήσει να δημιουργήσετε όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την ομαλή ένταξη του παιδιού στο δημοτικό σχολείο και τη σχολική του επιτυχία.