όταν το παιδί μας έχει τικ

Τι κάνουμε όταν το παιδί μας έχει τικ

Πολλές φορές κάποια παιδιά μπορεί να ανοιγοκλείνουν τα μάτια τους, να τινάζουν το κεφάλι τους, να καθαρίζουν το λαιμό τους, ή να επαναλαμβάνουν άθελά τους άλλες συμπεριφορές, χωρίς να μπορούν να τις σταματήσουν. Αυτού του είδους οι κινήσεις ονομάζονται τικ ή αλλιώς μυοσπάσματα. Τικ δηλαδή, ονομάζονται οι ακούσιες και αιφνίδιες στερεοτυπικές κινήσεις ή οι φωνητικές παραγωγές που επαναλαμβάνονται από ένα άτομο χωρίς κάποιον λειτουργικό σκοπό και χωρίς ρυθμικότητα.

Υπάρχουν δυο είδη τικ, τα κινητικά και τα φωνητικά και μπορεί να είναι απλά ή πολύπλοκα. Για παράδειγμα, στα απλά κινητικά ανήκει το ανοιγοκλείσιμο των ματιών, στα απλά φωνητικά το καθάρισμα του λαιμού, στα πολύπλοκα κινητικά κάποιες ιδιοτυπίες στο βάδισμα και στα πολύπλοκα φωνητικά ήχοι ζώων. Επίσης, τα τικ μπορεί να έχουν παροδική ή χρόνια μορφή και να εκδηλώνονται με μεγαλύτερη ή μικρότερη συχνότητα και ένταση. Όμως, όποια μορφή κι αν έχουν, τα τικ προσελκύουν εύκολα την προσοχή των άλλων και συχνά προκαλούν χλευασμό, με αποτέλεσμα να πληγώνεται η αυτοπεποίθηση του παιδιού και να διαταράσσονται οι σχέσεις του με τους συνομηλίκους του.

Συνήθως τα τικ είναι αποτέλεσμα άγχους και εσωτερικής πίεσης την οποία βιώνει το παιδί, σε συνδυασμό με την προσωπικότητά του και το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει. Επιδεινώνονται από την κούραση και την έξαψη, ενώ ο ύπνος, ο πυρετός, η χαλάρωση ή η συγκέντρωση σε μια ευχάριστη εργασία συνήθως οδηγούν σε παροδική εξαφάνιση των συμπτωμάτων. Επίσης, παρόλο που είναι ακούσια, ορισμένα παιδιά φαίνεται ότι μπορούν να τα καταστείλουν κάποιες στιγμές, όπως για παράδειγμα όταν παίζουν ή όταν είναι στην τάξη.

Η πιο γνωστή διαταραχή τικ είναι το Σύνδρομο Tourette όπου συνυπάρχουν πολλαπλά κινητικά τικ και τουλάχιστον ένα φωνητικό και εκδηλώνονται πολλές φορές τη μέρα για περίοδο μεγαλύτερη του ενός έτους. Φαίνεται να έχει νευρολογικό υπόβαθρο και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχει με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ή με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα ή και με μαθησιακές δυσκολίες.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

– Μην μαλώνετε το παιδί για το σύμπτωμά του και να μην δίνετε έμφαση κάθε φορά που το κάνει. Το μόνο που θα καταφέρετε έτσι είναι να κάνετε το παιδί να αισθανθεί χειρότερα και αυτό θα επιδεινώσει την κατάσταση.

– Εξαλείψτε οργανικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν το σύμπτωμα, όπως είναι οι βλεφαρίτιδες ή τα εκζέματα.

– Προσπαθήστε να μειώσετε τους παράγοντες που προκαλούν ένταση ή άγχος στο παιδί και βοηθήστε το να σας μιλήσει για αυτούς και να εκφράσει τα συναισθήματά του.

– Μιλήστε με το σχολείο του για να βεβαιωθείτε ότι μαθητές και εκπαιδευτικοί του φέρονται με θεμιτό τρόπο.

– Να έχετε υπομονή και επιμονή, να ενθαρρύνετε το παιδί στην προσπάθειά του να το εξαλείψει και να είστε εκεί αν χρειαστεί τη βοήθειά σας.

– Ζητήστε τη βοήθεια ειδικού. Όσο γρηγορότερα παρέμβει, τόσο γρηγορότερα θα μειωθούν τα συμπτώματα.

Με τη βοήθεια του ειδικού, το παιδί μαθαίνει πώς να αντιμετωπίζει τα τικ και τι να κάνει για να τα προλαβαίνει. Σταδιακά, αυτά μειώνονται και μπορεί να εξαλειφθούν και τελείως ανάλογα με την περίπτωση.

Επίσης το παιδί βοηθιέται να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, να μάθει τεχνικές χαλάρωσης για να διαχειρίζεται αποτελεσματικά στιγμές έντασης και άγχους και να δημιουργήσει θετικές διαπροσωπικές σχέσεις. Τέλος, με την παροχή συμβουλευτικής στους γονείς και στους δασκάλους, ο ειδικός τους ενημερώνει για τη φύση των συμπτωμάτων του παιδιού, τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εμφανίζονται, αλλά και για το τι μπορούν να κάνουν ώστε να συμβάλουν στον περιορισμό τους.