Όταν το παιδί μας γίνεται δέκτης επιθετικής συμπεριφοράς - Υπηρεσίες Ψυχολογικής Υποστήριξης και Ειδικής Αγωγής - Ράνια Τοπτσόγλου

Όταν το παιδί μας γίνεται δέκτης επιθετικής συμπεριφοράς

Πολλές φορές το παιδί μας μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι από το σχολείο ή την παιδική χαρά λυπημένο ή θυμωμένο επειδή κάποιο άλλο παιδί το χτύπησε, το έβρισε ή το περιφρόνησε. Φυσικά είναι πολύ πιθανό, όταν τα παιδιά ίδιας ηλικίας παίζουν μαζί, να τσακωθούν και μπορεί να σπρώξει το ένα το άλλο, να το χτυπήσει, να του φωνάξει, να το βρίσει ή ακόμη και να του τραβήξει τα μαλλιά. Τι συμβαίνει όμως όταν το παιδί μας γίνει δέκτης τέτοιας συμπεριφοράς και δεν αντιδράσει καθόλου ή αντιδράσει με απρόσφορο τρόπο; Πώς μπορούμε να του «μάθουμε» να χειρίζεται αποτελεσματικά την επιθετική συμπεριφορά των άλλων παιδιών;

Τι να κάνουν οι γονείς;

– Αρχικά, ακούστε το παιδί σας με ψυχραιμία και διερευνήστε τι ακριβώς έγινε. Πώς συμπεριφέρθηκε το άλλο παιδί; Πώς το δικό σας; Για ποιο λόγο; Μη βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα και μην κατηγορήσετε κανέναν, χωρίς να βεβαιωθείτε τι έφταιξε.

– Να έχετε στο μυαλό σας ότι η σωματική βία δεν είναι λύση. Αφενός έχει μόνο βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, γιατί το άλλο παιδί μπορεί να το δει σαν παιχνίδι και να ξαναγυρίσει και αφετέρου γιατί μπορεί να χτυπήσει κάποιος πολύ σοβαρά. Βέβαια, αυτό δε σημαίνει ότι το παιδί σας θα καθίσει να το χτυπήσουν, αλλά θα πρέπει να αμυνθεί στα χτυπήματα χωρίς να ανταποδώσει με σωματική βία.

– Χρήσιμο θα ήταν να του διδάξετε πώς να λύνει τις διαφορές του με τα άλλα παιδιά, με τα λόγια ή με τη στάση του, χωρίς να γίνεται επιθετικό. Για παράδειγμα, είναι πολύ καλύτερο να αγνοήσει επιδεικτικά ένα παιδί που το προκαλεί και να βρει κάποιον άλλο να παίξει, παρά να μπει σε μια διαδικασία αντιπαράθεσης. Μπορεί επίσης να απαντήσει στο άλλο παιδί ειρωνικά στις κοροϊδίες του, πάλι δείχνοντας όμως ότι δεν πτοείται από τα λόγια του.

– Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι το παιδί σας πάντα μπορεί να αναζητήσει τη βοήθεια κάποιου μεγαλύτερου, όπως για παράδειγμα κάποιου δασκάλου. Η αναζήτηση βοήθειας δε δείχνει αδυναμία του παιδιού σας, αλλά αντίθετα, ένδειξη ευφυΐας, αφού αναγνωρίζει το πότε μπορεί να ανταπεξέλθει μόνο του και πότε όχι.

– Μπορείτε επίσης να κάνετε ένα παιχνίδι ρόλων με το παιδί σας όταν είστε οι δυο σας, προκειμένου να εξασκηθεί πώς να απαντάει στις προκλήσεις των άλλων παιδιών.

– Βέβαια, το κλειδί σε όλα τα παραπάνω, είναι να ενισχύσετε την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας, επιβραβεύοντάς το για κάθε σωστή τακτική του, ακόμα κι αν αυτή δεν στέφεται με απόλυτη επιτυχία. Πρέπει να πιστέψει και το ίδιο ότι μπορεί να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε προκλητική συμπεριφορά του παρουσιαστεί μπροστά του και τότε θα έχει πολλές περισσότερες πιθανότητες να τα καταφέρει.

– Τέλος, είναι σημαντικό να είστε κοντά στο παιδί σας. Να ξέρει δηλαδή ότι μπορεί να στηριχτεί πάνω σας κάθε στιγμή για καθοδήγηση, συμβουλές και κυρίως κατανόηση για οποιοδήποτε πρόβλημα μπορεί να του παρουσιαστεί.

Συμβουλές προς εκπαιδευτικούς

– Δημιουργήστε στο σχολείο ένα ασφαλές περιβάλλον, όπου το  κάθε παιδί θα νιώθει ασφάλεια και χαρά να συναναστρέφεται με παιδιά την ίδιας ηλικίας και να μοιράζεται  παιχνίδια και εμπειρίες.

– Ακούστε προσεχτικά τα παράπονα ενός παιδιού ότι κάποιος το χτύπησε ή το κορόιδεψε  και μη μειώνετε τη σημασία του γεγονότος.

– Συζητήστε με όλη την τάξη το περιστατικό και βοηθήστε να πάρουν θέση όλα τα παιδιά για το πώς θα ένιωθαν αν αυτό συνέβαινε σε αυτά. Έτσι θα συνειδητοποιήσουν το πώς μπορεί να ένιωσε ο συμμαθητής τους.

– Εμπλέξτε σε κοινές δραστηριότητες τα παιδιά, ώστε μέσα από την επιδίωξη κοινών στόχων να δημιουργηθούν σχέσεις φιλίας , σεβασμού αλληλοβοήθειας και αλληλεγγύης.

– Συνεργαστείτε με τους γονείς, ώστε να ακολουθηθεί μια κοινή τακτική ως προς το τι θα πρέπει να κάνει το παιδί όταν έρχεται αντιμέτωπο με βίαιες συμπεριφορές αποσκοπώντας στην ενδυνάμωσή του.

– Υιοθετήστε μία σταθερά υποστηρικτική στάση προς το παιδί, προκειμένου να του τονώσετε την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τέτοιες καταστάσεις και μόνο του, προσέχοντας παράλληλα να μην το υπερπροστατεύετε.

Συνήθως, ένα παιδί που γίνεται συνεχώς δέκτης μιας βίαιης συμπεριφοράς και δυσκολεύεται να την αντιμετωπίσει, μπορεί να εμφανίσει άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, να μη θέλει να παίζει με συνομηλίκους του, να απομονώνεται ή ακόμη και να νιώθει πόνους στο κεφάλι ή στην κοιλιά. Γι’ αυτό το λόγο, είναι καλό ένας γονιός να μιλήσει προκαταβολικά στο παιδί του, αλλά και να του ενισχύσει την αυτοεκτίμηση, δίνοντάς του έτσι όλα τα εφόδια για να αντιδρά αποτελεσματικά όταν παρουσιάζεται μία τέτοια κατάσταση. Από την άλλη, ένας εκπαιδευτικός χρειάζεται και αυτός να δράσει προληπτικά, εγκαθιδρύοντας από την αρχή σχέσεις ομόνοιας μεταξύ των μαθητών του και αναδεικνύοντας παράλληλα τα ταλέντα καθενός ξεχωριστά, ώστε κανείς να μη νιώθει μειονεκτικά.